Lois Campbell

Lois Campbell

Przewodniczenie² w WŻCh

Spędzam weekend na lokalnym spotkaniu WŻCh wraz z garstką członków Wspólnoty ze wschodniego wybrzeża USA. Małą cząstką Światowej Wspólnoty Życia Chrześcijańskiego. Rozeznajemy w jaki sposób WŻCh w tym regionie powinna odpowiedzieć na zaproszenie do współpracy z braćmi Jezuitami w USA. Rozważamy dokument napisany przez prowincjałów z USA, zatytułowany "Medytacja nad naszą odpowiedzią na Chrystusowe powołanie". Siedząc tu i medytując w końcu rozstrzygam rozterki, które były moim udziałem, gdy zabrałam się za pisanie artykułu o "Przewodniczeniu w WŻCh".

Do tej pory podchodziłam do artykułu akademicko, jak ktoś, kto naucza w programie dla liderów i pracuje z liderami w organizacjach. Myślałam o zasadach przewodniczenia i o tym jak można je odnieść do WŻCh. Myślałam o własnym doświadczeniu bycia liderem WŻCh i o wszystkich zmaganiach i okazjach, na które napotykamy. Przede wszystkim skupiłam się na tej garstce członków WŻCh, którzy znajdują się formalnie na stanowisku lidera. Dostrzegam wyraźniej, że rzeczywiście należy wziąć pod uwagę potrzeby i zobowiązania związane z formalnym przewodniczeniem, ponieważ są one niezbędne dla wzrostu i dobrej kondycji WŻCh. Zdecydowanie potrzebne są nam dobrze skonstruowane zasady przewodniczenia w WŻCh. Wszystko to jest ważne dla Wspólnoty. Może się jednak okazać, że takie rozważania są drugorzędne.

Członek wspólnoty jako lider

Punktem startowym w każdej dyskusji na temat przewodniczenia w WŻCh musi być nasz charyzmat - połączenie wspólnoty i duchowości ignacjańskiej, które są wsparciem i podstawą dla misji. Charyzmat WŻCh określa w jaki sposób podejmujemy przewodniczenie, o kim powinniśmy myśleć jako o liderach, a także wymienia umiejętności i narzędzia pomocne w przewodniczeniu.

Chris Lowney w swojej książce "Heroic Leadership" ("Heroiczne przywództwo") rozważa przewodniczenie wśród pierwszych jezuitów pod kątem "kto" i "w jaki sposób". Określa trzy kluczowe siły, które mogą wskazać na to, co dzisiaj jest potrzebne w przewodniczeniu. Opisuje w jaki sposób przemiana życia zachodząca u osób dzięki Ćwiczeniom Duchowym umacnia w nich umiejętności przewodzenia. Sugeruje, że:

• My wszyscy jesteśmy liderami i lepiej lub gorzej przewodniczymy przez cały czas.
• Przewodniczenie wywodzi się z naszego wnętrza i ma równie dużo wspólnego z tym kim jesteśmy jak i z tym co robimy.
• Przewodniczenie nie jest związane z jakimś konkretnym działaniem, ale z tym w jaki sposób przeżywamy nasze życie.
• Proces stawania się liderem jest ciągły i nigdy nie dobiega końca.

Wnioski Lowney'a odnoszą się też i do WŻCh oraz do tego w jaki sposób jesteśmy powołani do przewodniczenia.

Myśląc o tym kto w WŻCH uczestniczy w przewodniczeniu zauważmy, że nasze Zasady Ogólne, właściwe nam dążenie do zostania wspólnotą apostolską oraz to, że jesteśmy osadzeni w duchowości ignacjańskiej wskazują na każdego z członków WŻCh, a nie tylko na garstkę tych, którzy znaleźli się w formalnej roli lidera. To my wszyscy mamy być liderami. Składa się na to kilka przyczyn.

Po pierwsze, słuchając w jaki sposób każdy z członków WŻCh doświadcza Boga w swoim życiu, wpływamy na siebie wzajemnie. Gdy członkowie wspólnoty dokonują wyboru drogi życiowej, rozeznają misję, czy też po prostu odpowiadają na wydarzenia w życiu codziennym - wsparcie i wezwania ze strony wspólnoty wywierają na nich wpływ. Prowadzimy siebie nawzajem.

Literatura o przewodniczeniu często nazywa osobę liderem tylko wtedy, gdy jest ona bezpośrednio odpowiedzialna za dużą organizację lub ma wpływ na wielu ludzi. W rzeczywistości przewodniczenie jest pojęciem znacznie szerszym. Czy jeśli ktoś wpływa tylko na jednostki, bądź małe grupy i tylko nieformalnie, to jest przez to w mniejszym stopniu liderem? Ewangelia sugerowałaby raczej coś innego. Jezus prowadził tylko małą grupę naśladowców i często oddziaływał na pojedynczych ludzi. Ich życie ulegało zmianie poprzez sposób w jaki ich spotykał, słuchał i uzdrawiał. Możemy nie być w stanie dokonywać uzdrowień w taki sposób jak to czynił Jezus, ale z pełną mocą możemy wpływać na życie innych poprzez naszą obecność i kontakty z nimi.

Nasze osobiste przewodniczenie rozpoczyna się w życiu codziennym, w naszych rodzinach, otoczeniu i w miejscu pracy. Rodzice przekazują swoje wartości i wiarę dzieciom. Kształtują w nich umiejętności i wspierają je w wyborze drogi życiowej. Na tych, których spotykamy w naszej codzienności, w pracy, wpływamy poprzez słowa i czyny (czasem pozytywnie, czasem negatywnie).

Tak się dobrze składa, że charyzmat WŻCh nie tylko daje nam wskazanie byśmy byli liderami w naszym życiu, ale również zapewnia nam pomocne do tego umiejętności i narzędzia. Daniel Goleman (autor "Inteligencji Emocjonalnej") ukuł termin "inteligencja emocjonalna", aby opisać zdolność jednostki do:

• samoświadomości - umiejętności rozpoznawania i rozumienia swoich własnych emocji, nastrojów i motywacji
• samoregulacji - umiejętności kontrolowania nagłych impulsów oraz myślenia przed działaniem
• rozumienia tego co inni mogą doświadczać w sferze emocjonalnej
• posiadania pasji/motywacji, która wykracza poza rzeczy materialne
• układania relacji i pracy z innymi tak, aby znajdywać wspólny język.

Jego badania wskazały, że te właśnie czynniki, bardziej niż inteligencja czy wykształcenie, wyróżniają dobrych liderów. Przechodząc przez ćwiczenia duchowe i prowadząc rozeznający styl życia rozwijamy i przyswajamy sobie te właśnie zdolności.

Zasada Ogólna nr 5. odwołuje się do Ćwiczeń Duchowych świętego Ignacego jako do "szczególnego i charakterystycznego źródła naszej duchowości". Wchodząc w Ćwiczenia Duchowe pozwalamy Bogu, by uczył nas o nas samych. Uczymy się obserwować samych siebie i dostrzegać poruszenia w naszych sercach. Zaczynamy rozpoznawać pocieszenia i strapienia, rozeznawać duchy działające na nas gdy podejmujemy codzienne życiowe decyzje. Stajemy się bardziej świadomi własnych sił i ograniczeń oraz ich wpływu na nasze działania oraz wielkie i małe wydarzenia w naszym życiu. Poprzez Słowo uczymy się być świadomymi siebie oraz poddawać się ponagleniom Ducha Świętego. Uczymy się samoregulacji. Biorąc na modlitwę pierwszą zasadę, fundament, dwa sztandary, kontemplację o Bożej miłości, zostajemy zapraszani do przenoszenia naszych własnych motywacji pod sztandar Chrystusa i pracy dla budowania Jego Królestwa. Uczymy się szukania magis.

Jesteśmy jednak nie tylko ignacjańscy - nasz styl życia jest też wspólnotowy. Dzięki temu mamy szansę rozwijania również pozostałych wymiarów inteligencji emocjonalnej. Kiedy słuchamy historii innych członków wspólnoty wzrasta nasze zrozumienie procesów wewnętrznych, które w nich zachodzą. W rozeznawaniu wspólnotowym wspólnota wsłuchuje się w Ducha Świętego przemawiającego poprzez głos każdego z członków i razem dąży do odkrywania bożego powołania.

Przeżywanie Ćwiczeń Duchowych, praktykowanie rachunku sumienia oraz rozeznawania - zarówno indywidualnego jak i wspólnotowego stanowi jedno z najlepszych przygotowań do przewodniczenia jakie można znaleźć. Te narzędzia naszej duchowości dają nam podstawy i zapewniają potrzebne umiejętności zarówno wtedy, gdy przewodniczymy w kontekście naszego życia codziennego, jak też i w naszym miejscu pracy, w naszych rodzinach i w WŻCh.

Formalne przewodniczenie

Przewodniczenie WŻCh (czy to we wspólnocie podstawowej, lokalnej, narodowej czy światowej) musi w sposób fundamentalny odpowiadać ignacjańskim zasadom przewodniczenia oraz umiejętnościom omówionym powyżej. Jest to podstawa, na której opieramy nasze zasady przewodniczenia. Ci, którzy pełnią funkcję przewodnika, powinni uważnie wsłuchiwać się w głosy członków. Informacja powinna przepływać bez przeszkód, tak, aby wszyscy członkowie mieli jasność co do sytuacji wspólnoty i mogli uczestniczyć w rozwijaniu jej wizji i kierunku. Skoro WŻCh ma działać skutecznie, musimy zapewnić organizacji niezbędne do jej efektywnego działania struktury i środki. Przeprowadzenie tego procesu jest zadaniem osób formalnie wybranych na liderów. Każdy członek WŻCh dzieli odpowiedzialność w rozwijaniu środków potrzebnych wspólnocie. Czynimy to poprzez wsparcie finansowe oraz oferując swój czas i talenty.

Wszystko to ma zastosowanie w każdej organizacji. Naszym wyróżnikiem jest to, że jesteśmy osadzeni w Duchowości Ignacjańskiej. Podstawa, którą stanowią Zasady Ogólne oraz nasza historia potwierdzają to co mówią eksperci zajmujący się zagadnieniami przewodniczenia, a ponadto dają nam dodatkowe kryteria.

Chris Lowney, prowadząc refleksję nad przewodniczeniem u jezuitów, podpowiada nam cztery, wyodrębnione przez siebie, zasady. Jestem przekonana, że wskazują one również na to co jest dzisiaj kluczowe w przewodniczeniu w WŻCh. Powinniśmy wzrastać do:

• Rozumienia naszych mocnych stron, słabości, wartości i światopoglądów.
• Ufnego odnawiania i przyswajania sobie zmieniającego się świata.
• Angażowania innych poprzez nasze pełne miłości, pozytywne nastawienie.
• Dodawania sobie i innym zapału dzięki heroicznym pragnieniom.

Lowney sugeruje, że cechy te w osobach żyjących duchowością Ignacjańską wykształcane są poprzez Ćwiczenia Duchowe. Są one po części odbiciem czterech tygodni. My, jako WŻCh, musimy modlić się o to, by te łaski jak najpełniej uobecniały się w naszej wspólnocie.

Rysem szczególnym przewodzenia w WŻCh jest to, że ma ono charakter wolontariatu. Zazwyczaj funkcja lidera nie jest naszą główną pracą, ale musi być zgrana z naszym zawodem, obowiązkami rodzinnymi i wspólnotą. Aby sobie z tym poradzić, lider używa daru duchowości i rozeznawania do odkrycia, które z wielu rzeczy mogą być zrobione i które z nich są najważniejsze.

Kolejne implikacje dla przywodzenia w WŻCh płyną z naszego rozpoznania, że mamy stawać się Ignacjańską, Świecką Wspólnotą w Misji. Byliśmy wspólnotą apostołów, z których każdy pracował dla zbudowania Królestwa Bożego. Jesteśmy wezwani, aby stawać się coraz bardziej Ciałem Apostolskim, w którym razem rozeznajemy, posyłamy, wspieramy i oceniamy. Jako wspólnota wsłuchujemy się w znaki czasu i w sytuacje, w których 'magis' wymaga od nas wspólnego działania. Prowadzić wspólnotę, czy to podstawową, lokalną, krajową, czy światową oznacza wzięcie udziału w prowadzeniu WŻCh jako Ciała Apostolskiego.

Przewodzenie we Wspólnocie Krajowej

W Krajowej Wspólnocie WŻCh działającej efektywnie jako Ciało Apostolskie pojawiają się konkretne kluczowe struktury, strategie oraz rozdział obowiązków. Jeśli chcemy wzrastać, grupa liderów powinna pracować z członkami WŻCh w taki sposób, aby odpowiednio ustawić i pokierować głównymi funkcjami. Żadna grupa liderów nie jest w stanie sama robić wszystkiego. Praca należy do całej wspólnoty wspieranej i koordynowanej na poziomie krajowym. Nikt z nas nie czyni tego w sposób doskonały.

1)    Komunikacja: Członkowie WŻCh mogą angażować się we Wspólnocie Krajowej i Światowej tylko wtedy, gdy istnieje swobodny przepływ informacji w WŻCh. Ludzie z większym prawdopodobieństwem zaangażują się wówczas, gdy mają poczucie więzi - zarówno z innymi członkami jak i z wydarzeniami zachodzącymi w szerszej wspólnocie.

2)    Formacja: Zasady Ogólne przypominają nam, że nasza formacja musi być formacją ku misji. Musi być wierna Zasadom Ogólnym, Normom Ogólnym i dokumentowi Charyzmat. Najlepiej zadanie to wypełnić może krajowy zespól formacyjny. Taki zespół może pracować w większej wspólnocie, aby zapewnić procesy formacyjne oraz materiały, które w sposób autentyczny kształtują WŻCh ku misji. Wspólnotom potrzebna jest umiejętność dokonywania analizy socjalnej, aby mogły rozeznać swój kierunek misji. Członkowie wspólnoty, rozeznając WŻCh jako swoje szczególne powołanie potrzebują wprowadzenia w proces przymierza czasowego i stałego. Nasze doświadczenie pokazuje, że to wszystko zajść może wtedy, gdy wspólnoty mają wyszkolonych przewodników.

3)    Promocja: W wielu częściach naszego globu w sposób wyraźny widać głód duchowości i wspólnoty. Wielu odprawia Ćwiczenia Duchowe, a mimo to nie wie nic na temat WŻCh. Nasze Wspólnoty Krajowe potrzebują opracowanych strategii oraz źródeł (ludzi i materiałów) pomocnych do wzrostu nowych wspólnot.

4)    Wzrost Wspólnoty Krajowej: Grupa liderów pracuje we Wspólnocie Krajowej, aby oszacować mocne strony i ograniczenia wspólnoty oraz rozwijać strategie wzrostu. Dzięki liderom wspólnota rozpoznaje swoją sytuację i rozeznaje krajowe priorytety. Koordynowane i  wspierane są komisje i grupy robocze. Te z kolei stają się miejscami, z których wyłaniają się i są wspierani nowi liderzy.

5)    Związek z Towarzystwem Jezusowym i Kościołem: Obecnie wydany dokument na temat wzajemnych relacji pomiędzy WŻCh a Towarzystwem Jezusowym w Kościele powstał w odpowiedzi na naszą potrzebę wyjaśnienia tych związków. Dokument ten oraz list z Nairobi wskazują na ważkość kształtowania relacji wraz z ciągłą przemianą zachodzącą w miarę jak wspólnota WŻCh dojrzewa. Za utrzymanie tych związków odpowiedzialni są przede wszystkim liderzy wspólnoty.

6)    Administracja: WŻCh jak każda organizacja musi dobrze zarządzać swoimi finansami i administracją. Większość naszych wspólnot krajowych z trudem zdobywa wystarczające środki finansowe do utrzymania WŻCh w działaniu. W jaki sposób liderzy mogą pracować ze wspólnotą, aby osiągnąć środki, finansowe i inne, potrzebne do efektywnego działania?

Jako Wspólnota Życia Chrześcijańskiego jesteśmy wezwani do stawania się wspólnotą rozeznającą misję - Ciałem Apostolskim. Każdy z nas, czy to będąc formalnie wybranym liderem, czy nie, ma swoją rolę w tym procesie. Szczególnym zadaniem tych, którzy przewodniczą formalnie jest wspieranie, koordynowanie i prowadzenie pracy całej wspólnoty. Jeśli WŻCh ma rzeczywiście stać się Ciałem Apostolskim, to zacząć trzeba jednak od głębokiego zaangażowania ze strony każdego z członków, aby wzrastać jako osoba rozeznająca w misji. Następnie musimy chcieć włączyć w nasze rozeznawanie wkład od całej wspólnoty WŻCh. Może to przebiegać dobrze tylko wtedy, gdy każdy członek WŻCh jest głęboko ugruntowany w Charyzmacie WŻCh. Będzie to również przebiegało najlepiej wtedy, gdy będzie wspierane przez odpowiednio wybranych liderów na wszystkich poziomach WŻCh.