Tak działa Bóg (fragment książki)

ZANIK AUTENTYCZNEGO DUCHA: 1773 - 1948

Niezwykłe decyzje

W burzliwym okresie, pełnym niepokojów i zamieszania, najwyższa władza Kościoła, pod naciskiem władz politycznych, podjęła decyzję, której dzisiaj nikt nie mógłby sobie wyobrazić. Dnia 21 lipca 1773 roku Klemens XIV podpisał dokument o kasacji Towarzystwa Jezusowego, wszystkich jego prac, dzieł i aktywności. Ponad dwadzieścia tysięcy jezuitów odesłano do domów, a ojca Generała uwięziono. Biskupi lokalni mieli odczytać dekret papieski we wszystkich domach Towarzystwa. Obwieszczenie dekretu, niezbędne do tego, aby stał się on ważny, zostało zabronione w Rosji. Caryca Katarzyna II, która w roku 1772 zajęła część Polski kierując się własnymi racjami, nie chcąc wywoływać niepokojów wśród katolików tego kraju, nie wyraziła zgody na jego ogłoszenie. Tak więc w Rosji Towarzystwo Jezusowe i wszystkie jego dzieła, łącznie z dynamicznym ruchem Sodalicji Mariańskich, rozwijały się nadal.

We wszystkich innych krajach Towarzystwo a co za tym idzie Sodalicje Mariańskie, zanikły. Była to logiczna konsekwencja decyzji Papieża. Ale Klemens XIV uczynił jeszcze jeden krok zupełnie nieoczekiwany, 14 listopada tego samego roku postanowił, że Sodalicje Mariańskie mogą być wszędzie kontynuowane, z tym tylko, że bez jezuitów. Zaskakujący wyjątek we wprowadzaniu w życie dekretu o kasacie: zamiast zniesienia, nowy wymiar, Sodalicje Mariańskie będące uprzywilejowanym dziełem jezuitów stają się jedną ze zwyczajnych prac Kościoła powszechnego. Za jednym zamachem zostały one odcięte od inspirującego je źródła i jednocześnie skazane na nieuporządkowany rozwój: wszyscy biskupi na całym świecie mogli zakładać Sodalicje Mariańskie i wielu to uczyniło. W pierwszym okresie (1540 - 1773) było afiliowanych około 2500 grup. Liczba ta wzrosła do 80000 w okresie drugim (1773 - 1948). Byłoby cudem, gdyby ten liczebny rozwój nie wpłynął ujemnie na rozwój autentycznego ducha Sodalicji. Obecnie, nikt nie wątpi, że zmiana sytuacji ruchu spo-. wodowała zatracenie tradycji. Gdzie podział się ignacjański ogień?

To nie kasata Towarzystwa Jezusowego, ale decyzja z 14 listopada 1773 roku, spowodowała zanik ducha ruchu Sodalicji Mariańskich. Gdyby nie ona, Sodalicje Mariańskie byłyby skasowane, ale przywrócone następnie do życia wraz z Towarzystwem w roku 1814. Oczywiście stanie się ruchem w całym Kościele mogłoby być korzystne, ale ruch ten zmienił się w istotny sposób. W większości przypadków, stał się masowym ruchem pobożnościowym, czyli inaczej niż zamierzali Ignacy, Leunis, Acquaviva.

Naturalnie jest to tylko jedna strona medalu. Wiele bardzo dobrych grup działało w różnych krajach, ale ruch jako taki stracił kontakt z duchem swoich założycieli. Warto też w tym miejscu przypomnieć, że nawet w swej zmienionej formie ruch ten czynił wiele dobra odpowiadając na potrzeby w różnych częściach świata.

Szczególnie po ogłoszeniu dogmatu o Niepokalanym Poczęciu (1854) Sodalicje Mariańskie stały się jeszcze bardziej popularne. W oczach wielu duszpasterzy były one niezawodnym środkiem uchronienia młodych przed złem. Osobiście znałem biskupa, który zdecydował się założyć w każdej swojej parafii dwie Sodalicje Mariańskie: jedną dla chłopców, drugą dla dziewcząt. Decyzja ta spowodowała systematyczne ich organizowanie. Afiliację tych Sodalicji uzyskano w Rzymie bez jakichkolwiek trudności. Nie był to jedyny biskup, który w podobny sposób podszedł do Sodalicji. Nic więc dziwnego, że następował liczebny wzrost a ze względu na liczby okres ten był uważany za „kwitnący okres” w historii Sodalicji Mariańskich.

Jaka była reakcja jezuitów? Wielu z nich zadawało sobie pytanie: czy wolno akceptować upadek autentycznego ducha nie podejmując działań dla odnowy Sodalicji? Czyż Sodalicje Mariańskie nie były dzieckiem Towarzystwa Jezusowego? Czyż nie jest to częścią naszego powołania, szczególnie odkąd Sodalicje Mariańskie stały się dziełem Kościoła powszechnego, aby inspirować specyficznym charyzmatem „człowieka Kościoła” - Ignacego Loyoli?

Wspólnota Życia Chrześcijańskiego w Polsce
ul. Rakowiecka 61, 02-532 Warszawa
NIP: 5213137346, REGON: 017235359
tel.: +48 733 734 777
e-mail: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.
nr konta: 22 1020 1013 0000 0202 0328 6929