Tak działa Bóg (fragment książki)

Oryginalność Leunisa

Przynajmniej w trzech aspektach Leunis był oryginalny. Przede wszystkim w doskonałym odczytaniu celu Sodalicji Mariańskich, w wysiłku aby ożywić odpowiedzialność i aktywność ludzi świeckich. W końcu w swoim praktycznym sposobie tworzenia wspólnoty i rozwoju jej życia.

Cel Sodalicji Mariańskich

W oczach Leunisa i jego współpracowników cel Sodalicji Mariańskich nie był podwójny, lecz tylko jeden. Nie zamierzali oni (jak twierdzono) popierać z jednej strony życie chrześcijańskie a z drugiej rozwijać życie studenckie i naukowe. Dążyli do jedności życia włączając wszystkie aspekty życia ludzkiego w jeden chrześcijański styl życia. Ponieważ dotykarny tutaj jednego z najbardziej fundamentalnych elementów Zasad Ogólnych pragnę odwołać się do trzech różnych źródeł tekstu oryginalnego.

W regułach z roku 1574 (najstarsze jakie znamy) członkowie Kongregacji Mariańskiej Kolegium Rzymskiego pisali: pragnie się wykorzystać zarówno literę jak i ducha.... Dalej w tym samym dokumencie: Jest też celem naszej kongregacji łączyć literę z pobożnością chrześcijańską...4.

A oto łaciński tekst reguł napisany w roku 1582 przez grupę w Kolegium Clermont w Paryżu, gdzie pracował Leunis. Wstęp rozpoczyna się tak: Primum unicuigue propositum esse debet ut studia litterarum pietatem-que (Pierwszym zamierzeniem każdego z nas winno być wewnętrzne jednoczenie (integracja) studiów i życia chrześcijańskiego)*.

Pierwsze reguły wspólne ojca Acquavivy, które obowiązywały przez prawie trzy wieki (1587 - 1855), wyrażały ten sam ideał w nieco innych słowach. Tekst oryginalny jest po włosku: Perche U fine e... l'acquisito delie virtu e delia pięta cristiana insieme col profltto delie lettere (Ponieważ celem jest... rozwój cnoty i pobożności chrześcijańskiej z jednoczesnym wykorzystywaniem litery)*. Jest rzeczą niewiarygodną, że ta długa tradycja integracji znikła w regułach z roku 1855, a także w ostatnich regułach wspólnych z roku 19107. Zasady Ogólne z roku 1967 ponownie nawiązały do autentycznej inspiracji Ignacego: Nasze grupy zwracają się do tych, którzy odczuwają żywszą potrzebę integracji różnych aspektów swojego życia z pełnią wiary chrześcijańskiej... (ZO 3).

Odpowiedzialność ludzi świeckich

Zaskakujące jest, że pierwsze dokumenty z XVI wieku są bardziej zgodne z nauczaniem Soboru Watykańskiego II o apostolstwie świeckich niż dokument z XX wieku (reguły z roku 1910), który ukształtował typowy, znany nam obraz Sodalicji Mariańskich. Dla Leunisa było całkiem naturalnym, że studenci - członkowie jego pierwszej grupy sami winni decydować o swoich zasadach, sami podejmować wszystkie ważne decyzje, powinni też wybierać nie tylko liderów grupy i swych przedstawicieli, ale również ojca asystenta a nawet kardynała protektora. Innymi słowy Leunis przekazał im pełną odpowiedzialność.

Opracowane przez ojca Acquavivę, reguły wspólne z roku 1587, były mniej radykalne niż Leunisa, ale nadal pełne ducha założyciela, inspirując nawet współczesnego chrześcijanina. Faktycznie były one wielką pomocą przy układaniu Zasad Ogólnych.

Nie przyjmując się zbytnio rozważaniami prawnymi, Acquaviva i jego doradcy poszukiwali nade wszystko jak pobudzać na różne sposoby młodych chrześcijan do tworzenia klimatu duchowego, który byłby zgodny z celem Sodalicji Mariańskich: formacja świeckich, świadomych swego osobistego powołania w Kościele współczesnym. Wprowadzone do reguł z 1910 roku, po trzech wiekach, określenie DYREKTOR (w Polsce moderator) nie harmonizowało z tym klimatem. Pojęcie dyrektor jest obce myśleniu Leunisa i Acquavivy, i szkoda, że termin ten zachował się w tłumaczeniach i wyjaśnieniach. Niezmiennie, wszystkie reguły lokalne i tekst oryginalny z roku 1587 używają terminu PADRE (odnośnie kapłana, asystenta) z PREFETTO (prefekt, prezydentka) - jak nazywano animatora (osobę świecką) w każdej grupie.

Akcentowanie tych dwóch posług padre - prefetto powraca czterdzieści razy i wskazuje na chęć podkreślenia wspólnej odpowiedzialności kapłana i świeckiego bardziej niż różnicy hierarchicznej.

Życie wspólnoty

Jednym z najczęściej używanych dzisiaj tekstów biblijnych jest fragment z Mateusza 18,20: Bo gdzie są dwaj albo trzej zebrani w imię moje, tam jestem pośród nich. Ten tekst najlepiej i najpełniej uzasadnia sens zakładania wspólnoty i życia wspólnotowe. Leunis i pierwsi członkowie Sodalicji Mariańskich nie tylko odwoływali się do tego tekstu, ale włączają go do nazwy grupy. Tekst łaciński mówi: Ubi duo vel tres congregati sunt... Stąd też i nazwa KONGREGACJE (w Polsce Sodalicje). Tak więc nie dziwi nas, że ten fragment z Pisma św. znajduje się na stronie tytułowej najstarszego znanego egzemplarza reguł Sodalicji Mariańskich, zredagowanego przez Leunisa i członków jego grupy Clermont w Paryżu. Książeczka ta pochodząca z roku 1574, znajduje się aktualnie w Bibliotece Narodowej w Paryżu.

Reguły Kolegium w Clermont przypominają te z Kolegium Rzymskiego z roku 1574. W obu wersjach wstęp jest identyczny, co wskazuje na bogate więzi wspólnotowe: Po wspólnej naradzie (rozważeniu) podjęliśmy decyzję zredagowania kilku reguł, jako pomoc w integracji naszych studiów z życiem duchowym, aby móc żyć w pełni jedności z Bogiem, w zgodzie między sobą, co pozwoli nam dawać świadectwo innym i uczyni nas bardziej dyspozycyjnymi do przyjmowania od Jego Boskiej dobroci światła, łask i darów.

W regułach czytamy: bracia uczestniczą we Mszy świętej, modlą się wspólnie, śpiewają część nabożeństwa o Pani Naszej i odprawiają rachunek sumienia oraz przygotowują medytacje na dzień następny. Na cotygodniowych zaś spotkaniach członkowie grupy uczestniczyli w dzieleniu się swoimi przekonaniami. Oddzielna reguła zaleca wzajemną miłość i jedność: Wszyscy jesteśmy członkami tej samej rodziny i braćmi w Chrystusie. Słowo BRAT jest często używane. W autentycznej wspólnocie wszystko zmierza do tego, aby była to wspólnota braterska.

Sugestywny fresk

Czy Leunis był również twórcą maryjnego charakteru Sodalicji Mariańskich? Oto kilka faktów: spora cześć pierwszych grup ludzi świeckich zgromadzonych wokół jezuitów nie miała wyraźnego charakteru maryjnego. Oczywiście członkowie tych grup jako wierzący, ukształtowani w szkole Ćwiczeń Duchownych darzyli wielką miłością Naszą Panią, ale nie była Ona czczona szczególnym nabożeństwem jakie, charakteryzowało grupę Leunisa. Jest też prawdą, że jeszcze przed swoim wstąpieniem do Towarzystwa, Leunis był znany ze swej głębokiej miłości do Matki Bożej.

Jeszcze inną odpowiedź daje wstęp do pierwszych reguł, cytowany wyżej: Jest w zwyczaju, że kongregacje te polecają się patronowi w niebie powierzając się jego wstawiennictwu, od którego brały swoją nazwę, a ponieważ my mamy szczególne nabożeństwo do Najświętszej Panny Zwiastowania, Matki Boga, poświęcamy się Jej z całą pokorą, prosząc Ją o pomoc we wszystkich naszych działaniach, a szczególnie przy układaniu i przestrzeganiu reguł naszej grupy, które są następujące...

Wstęp dwukrotnie wspomina Zwiastowanie, które było nazwą kościoła Kolegium Rzymskiego. Nad głównym ołtarzem znajdował się wielki, wspaniały fresk. Przedstawiał on nie tylko samą scenę Zwiastowania, Maryję z Aniołem, ale i ukazywał bardzo sugestywną pełną inspiracji kontemplację o Wcieleniu z Ćwiczeń Duchownych: Trójcę świętą, całe stworzenie i ludzkość z Panią Naszą i Jej „fiat” w centrum. W tym to otoczeniu Jezus rozpoczął swoje życie na ziemi. Ten fresk stał się inspiracją nie tylko dla jednej grupy, ale stopniowo dla całego ruchu światowego.

Niestety fresk ten nie zachował się do naszych czasów. Kościół Zwiastowania został zburzony w roku 1626, aby na jego miejscu powstał większy kościół św. Ignacego. Zachowała się jedynie figura Pani Naszej. Osamotniona i wyjęta z kontekstu szerszej perspektywy historii zbawienia, znana jest obecnie jako Madonna Prima Primaria.

Biało-czarną reprodukcję starego fresku umieszczono w programie pierwszego spotkania federacji światowej (Rzym 1954). Tajemnica Zwiastowania - Wcielenia nieobecna w regułach z roku 1910 stała się na nowo zasadniczą inspiracją Zasad Ogólnych.

Wspólnota Życia Chrześcijańskiego w Polsce
ul. Rakowiecka 61, 02-532 Warszawa
NIP: 5213137346, REGON: 017235359
tel.: +48 733 734 777
e-mail: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.
nr konta: 22 1020 1013 0000 0202 0328 6929